• Үнэлгээний зорилт
  • Мэдлэг ойлголт
    ()
  • Чадвар
    ()
  • Хэрэглээ
    ()
  • Даалгаврын хэлбэр
  • Сонгох
    (0)
  • Задгай
    (0)
Оноо: 1

Шулуун соронзынорчимд луужингууд байрлуулав. Луужингийн сум нь хойд туйлыг заана.

Х луужингийн чигийг дүрсэлнэ үү.

  • A. 

  • B.

  • C.

  • D.

Оноо: 1

Шулуун соронзынорчимд луужингууд байрлуулав.Луужингийн сум нь хойд туйлыг заана.

Х луужингийн чигийг дүрсэлнэ үү.

  • A. 

  • B. 

  • C. 

  • D. 

Оноо: 40

"Миний хайрт хараацай"

Манай зуслангийн муу хар байшин хаягдсанаас хойш хэдэн жил ч өнгөрөв дөө. Уул нь хайш яйш цавчсан хар модон дүнз зааж шинэсний холтос давхарлан хучсан, газар шалтай, хойт ханандаа ганц онигор гэгээвчтэй онгойх хаагдахдаа орилон гиншдэг хаалгатай, гаднаасаа хорин жил бороонд угаагдаж хувхайрсан дотроосоо хорин жил утаанд утагдаж харласан гэлээ ч салхи шуурганд салгалан чичирдэггүй, аадар бороонд нэвтэрдэггүй, найдвартай нь аргагүй байшин сан. Тэр навтгар байшингийн хананд миний нааж байсан чихрийн цаас, аавын цахиур бууны өлгүүр, хар модон дүнзний ан завсар, ноён нуруун дээрх шувууны баас одоо хүртэл нүдэнд илхэн үзэгдэнэ.

Би тэр жил зуслангийнхаа буурийг үзээд ер нь айлын буурь арилдаггүйг гайхсан юм. Үгүйдээ л шарилж ургана. Эрүүл газар агь ганга ургаж байхад айлын бууринд шарилж л ургана.

Төрсөн газар, бага балчир нас, өнгөрсөн зовлон жаргалаа мартаж үл чадах хүний үр садад гэрийн буурь шиг тэмдэгтэй газар ховор бололтой.

Тэр жил зуслангийн буурийг үзэхэд зуны сүүлээр модширсон лууль, шарилж, ийш тийш хазайсан хэдэн хар шон, эжий арьс утдаг агсан нүхнээс өөр юм байсангүй. Тийн бага балчир насаа дурсан санаж суутал манайхтай цуг зусдаг байсан хоёр хараацай санаанд орж билээ. Миний арваад настай байхад тэр хоёр сэргэлэн гоо жигүүртэн манай навтгар байшингийн яс модонд үүр зассан юм. Бусад хараацайн ангаахайнууд дэгжих ойртсон хойно манайд ирж үүрээ зассаныг бодоход өөр газар зассан үүрээ сүйтгүүлсэн бололтой байв. Тэр хоёр ойрхи горхины эргээс өдөржин шавар зөөж, хагд өвс, хялгас ноосоор торлон наасаар хоёр гурван хоногт уран хийцтэй бат бэх үүр барилаа.

Тэр хоёр үүрээ барьж дуусаад хэд хоног үзэгдэхээ болив. Бодвол шувууныхаа хэргээр л явсан байлтай. Би гадуур нисэх олон хараацай дотор манай хоёр яваа болов уу гэж хардаг боловч тэр олон адилхан амьтдыг ялгах аргагүй. Нэг өглөө харсан чинь цайвар цээжтэй тас хар жигүүртэй хараацай үүрэн дотроо их л ядарсан шинжтэй нүдээ аниад бөмбийн сууж байв. Үүрний хажууд улаан хүрэн цээжтэй уртавтах чамбай биетэй нөгөө хараацай сууж цаадхаасаа ямар нэг юм асуух мэт энхрий зөөлнөөр дуугарч байв. Цайвар цээжит үүрнээсээ хэд хоног холдсонгүй. Өлсөж цангадаггүй юм болов уу гэж би их гайхна. Гэтэл нэг харж байсан чинь улаан цээжит хараацай тэмээлзгэнэ зууж ирээд нөгөөдхийнхөө аманд хийж байв. Тэгэхээр нь би бас амандаа ус балгаж ирээд уулгадаг байх нь гэж ойлгоод өхөөрдөн баярлав. Шувуу ус балгаад нисэж чаддаг гэж итгэхдээ их нээлт хийсэн юм шиг олзуурхаж байж билээ.

Нэлээд хэдэн хоног өнгөрсөн хойно нэг өглөө тэдний үүр дотор жийв жийв гэсэн дорой дуу сонсдоход өнгийж харвал шар хушуутай, судас шөрмөс нь гүрдийсэн халцгай хөх биетэй таван сохор ангаахай шахцалдан хэвтэж байв. Бусад хараацай аль хэдийн дэгдээхийнүүдээ дагуулан нисэж явахад ийм хожуу гарсан амьтад яана даа гэж бодмоор байв. Гэвч тэр тав гайхмаар амархан бойжиж билээ. Хэд хоног өнгөрөхөд нүцгэн биед нь хараацайн өнгө ялгасан ноолуур ургаж, өдөржин идэх юм нэхэж биеэсээ томоор ангайлдан чих дүйртэл орилолдож байх болов. Хоёр хараацай хорхой шавьж зууж зай завсаргүй нисэн ирэхэд ангаахайнууд нь ам амнаасаа булаалдаж байгаад л дорнь үгүй хийж орхино. Зуны дундуур тэр хэд хоорондоо зодолдох, үүрнээсээ гарч суух болж нэг өдөр эх эцэг хараацайгаа дагаад манай навтгар байшингаас гарч одлоо. Анхандаа шөнө орой болохоор үүрэндээ буцаж ирдэг байснаа сүүлдээ бүр байчхав. Гадаа хорооны шургааг дээр тавуулаа суугаад шулганалдаж байх нь их хөөрхөн.

Ингээд хараацайн нэг өнөр гэр бүл манайхтай хамт амьдрах болсон мэт санагдаж байж билээ. Гэтэл дараа жилийн зун нөгөө хоёр хараацай зүсээрээ буцаж ирсэн бөгөөд харин таван дэгдээхий нь ирсэнгүй. Бодвол нэгэнт том хараацай болоод тус тусынхаа үүрийг засахаар явсан хэрг бизээ. Тэр хоёр хараацай манайхтай дөрвөн жил хамт зусав. Би тэдэнд их хайртай болж билээ. Гэсэн ч өд сөдөө ургахаар үүрээ орхиод явдаг хараацайндэгдээхийтэй адил би ч гэсэн төрсөн гэр орон аав ээжээ орхиод алс газар явлаа.

Ингээд олоон жилийн дараа зуслангийн бууриа үзэж хичнээн дурсан харамсавч өнгөрсөн юм өнгөрдгийг бодож манай муу навтгар байшин хараацайн үүртэй хамт алга болсон ч нөмөрт нь хоргодож өссөн хүний үр, хараацайн дэгдээхий амьд мэнд бөгөөд өөрсдөө бас шинэ байшин, шинэ үүр барьж яваа гэхээс амьдрал гэдэг төгсгөлгүйн тухай санаашран бодсон юм.

Тэр навтгар байшингийн хананд нааж байсанчихрийн цаас, аавын цахиур бууны өлгүүр, ноён нуруун дээрхи шувууны баас хүртэл хэдэн жилийн дараа нүдэнд үзэгдсэн бэ?

Дээрх даалгаврын оноо : 1

Зохиолч алтан хараацайн ямар үйлдэлд их нээлт хийсэн юм шиг олзуурхсан бэ?

Дээрх даалгаврын оноо : 2

Дараах хэллэгийн утгыг тайлбарлан бичээрэй.

  • гиншдэг хаалга-

................................................................................................................................................................................................................................................................

  • онигор гэгээвч-

................................................................................................................................................................................................................................................................

Дээрх даалгаврын оноо : 2

“Уул нь хайш яйш цавчсан хар модон дүнз зааж шинэсний холтос давхарлан хучсан, газар шалтай, хойт ханандаа ганц онигор гэгээвчтэй онгойх хаагдахдаа орилон гиншдэг хаалгатай, гаднаасаа хорин жил бороонд угаагдаж хувхайрсан дотроосоо хорин жил утаанд утагдаж харласан гэлээ ч салхи шуурганд салгалан чичирдэггүй, аадар бороонд нэвтэрдэггүй, найдвартай нь аргагүй байшин сан” хэмээн магтах болсны учир шалтгааныг дэлгэрүүлэн 2 өгүүлбэрт багтаанбичээрэй.

Дээрх даалгаврын оноо : 3

“Би тэр жил зуслангийнхаа буурийг үзээд ер нь айлын буурь арилдаггүйг гайхсан юм” гэж хэлснийг өөрийн ойлгосноор 30-40 үгэнд багтаан дүгнэн бичнэ үү?

Дээрх даалгаврын оноо : 3

Хүний төрсөн гэр орон, бага насны дурсамжит явдлууд хүний санаанаас хэзээ ч гардаггүй гэдгийг өгүүлэгч ямар ямар баримтаар дүрслэн үзүүлснийг тоочин бичнэ үү?

Дээрх даалгаврын оноо : 4

Монгол бичгээс кирилл бичигт хөрвүүлэн бичээрэй.

Дээрх даалгаврын оноо : 5

Дээрх эхэд үүрнээсээ нисэн буй алтан хараацай төрсөн гэрийнхээ буурийг эргэн ирж дурсан санаж санагалзаж байгаа тухай хүүрнэн өгүүлжээ. Энэ эхийн бичлэгийн арга барилыг дууриалган “Миний эх орон-миний тоонот” сэдвээр 180-200 үгтэй эх зохион бичнэ үү?

.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Дээрх даалгаврын оноо : 20
Оноо: 1

Дэлхийн II дайны үед“Бүхнийг фронтод” уриан дор ЗХУ түүний армид туслах бүх ард түмний хөдөлгөөнд идэвхтэй оролцож “фронт ” хэмээн алдаршсан малчин аль нь вэ?

  • A.1500 зээр агнаж фронтод бэлэглэсэн Дорноговийн анчин Баньдхүү

  • B.20 морь 13 мянган төгрөг бэлэглэсэн Төв аймгийн  малчин Х.Базар

  • C.1600 хонь, 6 тэмээ 94 адуу бэлэглэсэн Увс аймгийн малчин Э.Бадам

  • D.2500 хонь, 150 морь бэлэглэсэн Увс аймгийн малчин Б.Иргэл

Оноо: 40

"Сайхан ном, гунигт бадаг"

Би хуучин монгол бичиг сурмагцаа эхлээд Жюль Верний “Арван таван наст ахмад”-ыг дараа нь Николай Островскийн “Болд хэрхэн хатаагдсан”-ыг уншсан юм. Энэ хоёр ном миний сэтгэл санааг нэг л өөр болгож билээ. Хүний тэмүүллийн яруу сайхныг болоод бадрангуй зориг, шударга үйлсийн үлгэр жишээг үзүүлсэн энэ хоёр номыг анхлан уншсан минь их аз байжээ.Тэгээд энэ хоёр сайхан номыг тэр үеийн багацуулд төрөлх хэл дээрээ унших бололцоо олгосон орчуулагчдад одоо хүртэл баярлаж явдаг.

Тэр хоёр номыг уншсанаас болж миний балчирхан ухаанд чухам юу шүглэснийг тодорхой дүрслэн хэлэхэд бэрх байна. Ямар нэг шалтгаанаар өглөөний нарны тухай үргэлж бодох болсон юм. Хөх униар татсан алсын уулсын дээгүүр өглөөний наран мишээж ертөнцийг гийгүүлэгч түм түмэн цацраг нь миний нүдэнд тусаж тэрхүү мандах нарны доор алсыг зорьсон алтан шаргал зам харагдана. Хөвчийн ногоон ойд хөхөө шувуу донгодох, хөх цэнхэр огторгуйд хун шувуу нисэх, хөдөө талын бэлчээрт хүлэг морин янцгаах зэрэг энэ ертөнцийн гоо үзэсгэлэн, эгшиг дуун ээлжлэн солигдоно.Ийнхүү дэлхий ертөнц маш уудам бөгөөд гайхамшигтайяа гэдэг яруухан сэтгэл төрөх болов.Номхон дөлгөөн далай, Африк гэдэг хар биетний тив, боолыг худалдах ёс, шуургыг тэсвэрлэгч,хөлөг онгоц, элчилгүй алсын од гараг, дайсан этгээд, дайн тулалдаан, янаглан дурлалцах ёс. Павел Корчагин, Дик хөвгүүн зэрэг эрэлхэг сайхан хүүхдүүд энэ бүхний учир өдрийн бодол шөнийн зүүд болно. Амьдрал гэгч агуу их зүйл балчирхан тархинд багтаж ядна.Тийнхүү хүнийг гийгүүлэгч яруу сайхан бодол, хүсэлтэмүүлэл төрөн бойжиж эхэлсэн хэрэг билээ.

Эрх танхил намайг энхрийлэн суугч аав ээжийн гэрийг орхиж алсын моринд дөрөөлөн, Номхон далайн их шуурган дунд плигрим хөлгийн залуурыг барьж яваа Дик хөвгүүн юм уу, Украйны Днепр мөрний шадар хувьсгалын улаан тугийн доор хуй салхи шиг давхиж яваа Павел Корчагины хойноос одох ёстой боллоо.Тийнхүү оюуны жолоог сунгаж хорвоогийн урт замд элдэв гайхамшиг мэт зүйлтэй учирч, гуниглаж, баярлаж, дийлж нэг үзэж, дийлэгдэж нэг үзэж, янаглан дурлаж, яруу дуу зохиож яваагаа дүрслэн бодно гэдэг юутай сайхан, юутай жаргалан! Энэ бүхнийг зөвхөн дотроо бодож, дотроо хадгалж явна гэдэг юутай зовлон! Ингээд л ертөнцийн нэг өдөр санаа бодлоо цаасан дээр бичих юмсан гэсэн санаа төрсөн хэрэг байх даа. Яруу сайхнаар дүрслэн бодох авьяас яс махтай минь төрсөн эсэхийг бүү мэдээ.Харин эрдэм номын ачаар ухаан нээгдэж, нүд тайлагдах тусам хүслэн тэмүүлэл оргилж, орчлон гэдэг агуу өргөөний ам цагаан өрхийг татах чадалтай болдог ажаам.

Мянга есөн зуун дөчин гурван оны намрын хонгор өдөр өртөөний морь унаж Өндөрхаан орохоор сумаасаа гарлаа. Бага сургууль төгсөөд аймгийн дунд сургуульд суралцахаар явсан минь тэр. Нөгөө наран мандах цэнхэр уулын зүг алсын замд гарч балчир насны хүслэн биелсэнд тэсгэлгүй баярлаж хамт сургуульд очиж яваа нутгийн олон хүүхдийн дундаас балчраасаа үерхсэн нэгэн охиныг онцлон хайрлаж, Павел Корчагин юмуу, Дик хөвгүүний жишээгээр тэмүүлэн одох их замын үүрдийн хань мэт санаж, авч явсан боорцгоо хуваан идэж, эмээлийн олмыг нь чангалан өгч, бас ч уян зөөлөн үг хэлэхийг оролдож явлаа. Тэгтэл аймаг дээрээс бидний зам салж орхив.Тэр маань аймгийн сургуульд үлдэж, би нийслэл хотын сургуульд явлаа. Энэ бол гунигтай бөгөөд соньхон хэрэг байлаа. Хол газраас бие биедээ гэнэхэн захидал бичиж, дахин учрах өдрийг мөрөөдөн суух юутай сайхан, юутай жаргалан! Тэгтэл хавраас эхлээд түүнээс минь захидал ирэхээ байчихлаа. Сэтгэлийн зовлон гэгчийн зах зухаас амсаж эхлэх нь бас л сонин хэрэг байв. Тэгээд хайртай түүндээ гомдлын үг хэлж зүрхээ дэлдэн, нулимсаа бөмбөрүүлэх өдрийг хүлээсээр зуны амралтаар аймагтаа хүрээд ирсэн чинь , хөөрхий тэр минь уушгины өвчнөөр нас барчихсан байв. Гашуудал зовлон идэрхэн зүрхэнд багтахаа байж, зуны шөнийн оддын дор уйлан хайлж утаат орчлонгийн соёрхохуй жам ёсыг тогтоож билээ.Тийнхүү тэр зун цаг хайрт нөхрөө энхрийлэн дурссан анхныхаа гунигт бадгуудыг бичиж билээ.

“Би” баатрын сэтгэл санааг ямар зохиолууд өөрчилсөн бэ?

Дээрх даалгаврын оноо : 1

Дэлхий ертөнц маш уудам бөгөөд гайхамшигтайяа гэдэг яруухан бодол төрөх агшинд “би”-баатрын нүдэнд байгаль дэлхий ямар байдалтай харагддаг байсан бэ? Нэг өгүүлбэрт багтаан бичнэ үү.

Дээрх даалгаврын оноо : 2

“Би” -баатар аав ээжийн гэрийг орхиж, алсын моринд дөрөөлөхдөө өөрийгөө ямар хүмүүсийн араас одлоо гэж бодсон бэ?

Дээрх даалгаврын оноо : 2

Зохиолчийн санаа бодлоо цаасан дээр бичих болсон шалтгааныг тоочин бичнэ үү?

Дээрх даалгаврын оноо : 3

Онцлон тодруулсан хэсгээс зүйрлэсэн /адилтгасан / үг хэллэгийг олж, утгыг өөрийн үгээр тайлбарлан бичнэ үү.

Хэллэг............................................:.................................................................................

Тайлбар: .......................................................................................................................

.........................................................................................................................................

Хэллэг :.............................................................................................................................

Тайлбар:...........................................................................................................................

..........................................................................................................................................

Хэллэг :.............................................................................................................................

Тайлбар: .......................................................................................................................

...........................................................................................................................................

Дээрх даалгаврын оноо : 3

“ Би ” баатрыг зохиолч болоход ямар зүйлс нөлөөлснийг өөрийн үгээр 40-50 үгэнд багтаан дүгнэн бичнэ үү?

Дээрх даалгаврын оноо : 4

Монгол бичгээс кирилл бичигт хөрвүүлээрэй.

Дээрх даалгаврын оноо : 5

Дээрх “ Сайхан ном, гунигт бадаг ” эхэд С. Эрдэнэ гуайн зохиолч болсон талаар өгүүлжээ.

“ Сайхан ном, гунигт бадаг ”эхийн найруулгын арга хэлбэрийг ашиглан “ Миний уншсан хамгийн гоё ном ” сэдвээр үе тэнгийнхэндээ зориулж хамгийн гоё гэдгээ баталж нотолсон өнгө аястай , мөн уг номыг уншихыг уриалан дуудсан эх зохион бичээрэй.

/ Үгийн тоо 180- 200 / Бичихдээ дараах агуулгын бүтцийг ашиглаж болох юм.

  • Эхлэл хэсэг : - Тухайн номын талаарх мэдээлэл өгөх
  • Гол хэсэг : - Тухайн ном чамд яагаад сайхан сэтгэгдэл төрүүлсэн болохыг батлан бичих
  • Төгсгөл хэсэг : - Энэ номыг заавал уншиж үзэхийг найз нартаа уриалан дуудаж төгсгөх
Дээрх даалгаврын оноо : 20
Оноо: 1

1990 оны 3 сарын 4-нд болсон 100 гаруй мянган жагсагчдын шаардлагыг Нам төрийн удирдлага биелүүлээгүй учир жагсагчид ямар арга хэмжээ авсан бэ?

  • A.Улс төрийн нам хүчнүүдийн хамтарсан тунхаг гаргав.

  • B.Жагсаалд оролцогчдоос 10 хүн өлсгөлөн зарлав.

  • C.МАХН-ын Улс төрийн товчоог огцрох шаардлагыг хүргүүлэв.

  • D.Ардчилсан хүчнүүд нэгдэж Монголын Ардчилсан нам байгуулав.

Оноо: 40

"Газар шороо мину"

Би гэдэг хүн хөдөө явж үзээгүйгээ хүнээс нууж явдаг хотын унаган охин. ”Хөдөөний амьдрал” гэдгийг багадаа уншиж өссөн ном зохиол мөн бусдын яриагаар л төсөөлдөг байлаа. Хөдөөний гэх тодотгол бусдын адил надад “хуучирсан” “хоцрогдсон” гэдэг ойлголттой дүйдэг байсныг нуух юун. Өнгөрсөн өвөл Өвөрхангай аймагт очиж ажиллах хэд хоногийн томилолт авсан юм. Тэгэхэд хотын амьдралаас холдож хэсэг зуур амсхийсэн минь хөдөөний сайханд амтших эхлэл байсан гэхэд болно. Харин саяхан аавын төрсөн нутаг руу аялах боломж гарсан юм.

Холын замд гарсан гурван машинаараа бид байгалийн элдэв сайхныг харж замдаа түр саатан цай цүү ууж явсаар олон зуун километрийн цаадах зорьсон нутагтаа ирлээ. Цэлийсэн уудам талыг нүд бэлчээн харж, нэг ч мод ургадаггүй нь их л сонин санагдсаар хотын давчуу сэтгэхүйгээр хучигдсан стресс маань алга болох шиг боллоо. Хээр тал гэж чухам ийм л газрыг хэлдэг байх даа хэмээн эрхгүй санагдаж, ёстой л чээж тавиун амьсгалмаар боллоо. Энэ бол миний аавын төрсөн газар, өвөө эмээгийн минь төрөлх нутаг-Сүхбаатар аймаг билээ. Хоёр жилийн өмнө өвөөгийн дурсгалд зориулан бүтээсэн цагаан суварга руу хамгийн түрүүнд очлоо. Тэр ариун дагшин газарт Үүд овгийн үр хүүхдүүд бид сүү цагаагаа өргөн зан үйл үйлдэж, хүндэтгэл үзүүлээд цааш одлоо.

Уран зурагнаас л олж хардаг байсан Алтан Дарь Овооны бараа харагдаж эхэлмэгц сэтгэл хөдөлж, гайхан биширч явлаа. Энэ бол миний зорьж ирсэн хамгийн гол зүйл. Сүхбаатар аймгаар овоглодог хүн бүр энэ хайрхнаа тахин шүтэж, амьдрал ахуйгаа даатгадаг билээ. Овооны тахилга үүрээр эхэлж, тал бүрээс ганган дээл хувцастай хүмүүс цуглаж эхлэв. Овоогоо эргэж, замдаа сунаж мөргөн залбирсаар гурвантаа тойроход сая зорилго биелж бусдын адил сэтгэл уужирлаа. Үнэхээр хүний хийморь гэдэг байгаль дэлхийтэйгээ нарийн учгаар холбогдож байдаг гэлтэй.

Бидний дараагийн маршрут бол алдарт Шилийн Богд байв. Энэ сүрлэг Богд уул хагас тойрог хэлбэртэй, оройдоо овоо тахилгатай, үнэхээрийн бахдан бишрэхээс аргагүй хайрхан байлаа. Өмнө нь Алтан овоогоо доороос харсан бол энэ удаад уулан дээрээс эргэн тойрныг харахад үгээр хэлэхийн аргагүй бахдам сайхан байсан юм. Энд тэнд сөнөсөн галт уулын өвөрмөц тогтоцтой үлдцүүд яг л үлгэрийн оронд ирсэн мэт гайхам сонин мэдрэмж төрүүлж байлаа.

Хун чуулдгаараа цуутай Ганга нуурын хөвөөнд очиж нүд баясган хэсэг амарлаа. Нуурын цэнхэр мандал дээр арав гаруй хун үзэсгэлэнтэй нь аргагүй хөвж явна. Харийн нутгийн амьтны хүрээлэнгийн тэжээвэр хунг бодвол жинхэнэ байгалийн амьтан гэж ондоо юмаа. Санаж байснаас цөөхөн байсан ч тэр ховрын амьтныг алсаас харж чадсандаа би сэтгэл хангалуун байлаа. Ингээд холгүйхэн байдаг Оргихын булагт зочлов. Хааш хаашаа алд хэртэй газарт пор порхийх тэр булаг дуу авианы үелзлэлээр улам оргидог юм байна. Ингээд бид “Үлэмжийн чанар” дууг хэр чадлаараа дуулахад Оргихын булаг маань баярлан хөөрч улам ихээр оргиллоо. Байгаль эх амьд гэдэг юутай үнэн үг вэ?

Тал дунд газар руу орсон агуй байдаг гэж гадаадын хүнд хэлбэл нүдээр харахаас нааш итгэхгүй байх. Би ч гэсэн мянга сонссоноос нэг үзэхээр шийдэж, байгалийн тэрхүү гайхамшгийг харах эрхэм нэгэн зорилготой очсон билээ. Тал дунд хонхойж орсон тогоо шиг газрын яг голд нь хадтай хэсэг байх ба хүн орох нарийхан зайтай юм санж. Энэ бол талын агуйн үүд хаалга. Дотогш орлоо. Тас харанхуй, хүйтэн хоёр нэг л айдас төрүүлэм. Ямар нэгэн олон зуун жилийн нууц энд байх шиг, цаанаа л ер бусын мэдрэмж төрүүлж байлаа. Миний тооцоо зөв бурууг хэлж мэдэхгүй юм, ямартай ч хорь орчим метр замыг намхан таазтай хэсгээр бөхийж явсны дараа агуйн жинхэнэ том хэсэг рүү орж явчхав. Энэ бол жинхэнэ гайхамшиг. Тааз нь болор шиг мөсөн талстаар дүүрэн байх бөгөөд голдоо яг л хүний гараар урласан мэт “тооно”-той. Газар доор ийм сонин ордон шиг агуй байна гэдэг үнэхээр сонин. Шилийн сайн эрчүүд хэдэн азарга адуу тууж ирээд нуудаг байсан гээд бодохоор хадаар хучигдсан тэрхүү газрын хөндий нэлээд том зайтай байгаа биз. Байгалийн сонин содон тогтоц гэж үнэхээр гайхаж баршгүй юм даа хэмээн шагширсаар аяллаа цааш үргэлжлүүлэв.

Төрсөн нутагтаа би таалагдсан гэдэгтээ итгэлтэй байна. Яагаад гэвэл төрсөн нутаг минь надад онцгой таалагдсан. Атга шороо нь хүртэл надтай хамааралтай тийм сайхан нутаг. Буцах цаг боллоо, холын зам урд зурайна. Явахын өмнө би газраар нэг байх гоёмсог жижиг чулуунуудаас өөртөө дурсгал болгон авсан ч байрнаасаа хөдөлсөн чулуу гурван жил зовдог гэсэн үг санаанд бууж, цуглуулсан чулуун тоглоомуудаа тэнд нь орхихоор шийдлээ. Харин нүдэнд туссан Алтан Овоо шиг хэлбэртэй жижигхэн ганц чулууг авч хадгаллаа. Ингээд би өөрийн гэсэн хайрладаг нутагтай, шүтдэг уултай, биширдэг байгальтай, хүндэлдэг ард түмэнтэй, жинхэнэ дарьганга охин болоод буцлаа.

Зохиолын “Би” баатар хаана төрсөн бэ?

Дээрх даалгаврын оноо : 1

Зохиолын “Би” баатар яагаад хөдөөний сайханд татагдах болсон бэ?

Дээрх даалгаврын оноо : 2

4-р догол мөрөнд Шилийн Богд уулыг хэрхэн дүрсэлсэн бэ?

Дээрх даалгаврын оноо : 2

  1. Эхэд байгаа доорхи үг хэллэгийн утгыг тайлбарлан бичээрэй.

  • Нүд бэлчээх ............................................................................................................................................................................................................................................................................
  • Нүд баясгах

............................................................................................................................................................................................................................................................................

  • Нүдэнд тусах

............................................................................................................................................................................................................................................................................

Дээрх даалгаврын оноо : 3

Зохиолч яагаад “Байгаль эх амьд гэдэг юутай үнэн үг вэ?”гэж хэлсэн бэ?

Дээрх даалгаврын оноо : 3

Зохиолын “Би” баатар байгалийн сайхныгбахдан биширснийг 40-50 үгэнд багтаан дүгнэн бичнэ үү?

Дээрх даалгаврын оноо : 4

Монгол бичгээс кирилл бичигт хөрвүүлээрэй.

Дээрх даалгаврын оноо : 5

Дээрх “Газар шороо мину” эхэд аав ээжийнхээ төрсөн нутаг болох Сүхбаатар аймгийн байгалийн үзэсгэлэнг өгүүлжээ.

“Газар шороо мину” эхийн найруулгын арга хэлбэрийг ашиглан “Мянга сонсохоор нэг үз” сэдвээр үе тэнгийнхэндээ өөрийн өмнө очиж байсан байгалийн үзэсгэлэнт газарт очих, аялж үзэхийг хүссэнзахидал бичээрэй. / Үгийн тоо 180– 200 /

Бичихдээ дараах агуулгын бүтцийг ашиглаж болох юм.

  • Эхлэл хэсэг: Тухайн газар орны тухай ерөнхий мэдээллийг өгөх
  • Гол хэсэг: -Байгалийн өвөрмөц содон тогтцыг сэтгэлд буутал дүрслэн бичихдээ өөртөө төрсөн мэдрэмж сэтгэгдлээ тусгах
  • Төгсгөл хэсэг: Энэ бол жинхэнэ гайхамшиг гэдгийг батлан заавал очиж үзэхийг ятгаж төгсгөх
Дээрх даалгаврын оноо : 20
Оноо: 1

f\left ( x \right )=2x^{3}+x функцийн x0=-1 цэг дээрх уламжлалыг ол.

  • A. -5

  • B. 7

  • C. 1

  • D. \frac{3}{4}

Оноо: 1

f\left ( x \right )=x^{3}-2xфункцийнx0=-1цэг дээрх уламжлалыг ол.

  • A. -5

  • B. 1

  • C. 1\frac{1}{4}

  • D. 3

Оноо: 10

Дараах зурагт нэгэн энзимийн ажиллах механизмийг харуулжээ.Дээрх энзимийг нэрлэнэ үү.

Дээрх даалгаврын оноо : 1

Тухайн энзимийн идэвхитэй төвд хар тугалга холбогдвол тухайн энзимийнүйл ажиллагаанд ямар өөрчлөлт, хэрхэнгарах вэ?

Дээрх даалгаврын оноо : 3

Төрөөд 6 хоносон болон 12 хоносон хүүхдийн амны хөндийн нэгэн энзимийн концентрацийг харьцуулан графикаар харуулжээ. Графикийг ажиглан дүгнэлт бичнэ үү.

Дээрх даалгаврын оноо : 6
Оноо: 6

Дараах зургийг ажиглан даалгаврыг хийж гүйцэтгэнэ үү.

i. Зурагт үзүүлсэн булчирхайг нэрлэнэ үү.

Дээрх даалгаврын оноо : 1

Хэрвээ дээрх булчирхайд үрэвсэл үүсвэл хоол боловсруулалтад ямар өөрчлөлт гарах вэ?

i. энзимийннэр ........................................

ii. Багасахад гарах нөлөө...................................................................................................

Дээрх даалгаврын оноо : 3

Тухайн булчирхайнаас ялгарах дааврын хэмжээг доорх графикт харуулжээ. Тухайн дааврууд ямар үед ихсэж, ямар үед багасаж байгааг тайлбарлан бичнэ үү.

i. Хоол идэхийн өмнө ................................................................................................................................................................................................

ii. Хоол идсэний дараа ...................................................................................................................................................................................................

iii. Өглөөний 8 цаг болон оройн 20 цагт хоол идсэн хүн өдөр хэдэн цагт хоол идсэн байх вэ?

Дээрх даалгаврын оноо : 2
Оноо: 10

Доорх зурагт тал хээрт амьдардаг нэгэн хулганын бүлийн өнгөний өөрчлөлтийг харуулжээ.Дээрх шалгарал нь байгалийн шалгарлын ямар хэлбэр болохыг нэрлэн бичнэ үү.

Дээрх даалгаврын оноо : 1

Цагаан зүсмийн хулгана яагаад бүлд амьдраагүй шалтгааныг тайлбарлан бичнэ үү.

  • Цагаан өнгө тод учир махчдад идүүлсэн эсвэл тухайн бүлээс нүүн шилжсэн гэх мэт онолын хувьд боломжтой зөв хариултад оноог өгнө.

Дээрх даалгаврын оноо : 3

Зургийг анхааралтай ажиглан дараах даалгаврыг хийж гүйцэтгэнэ үү.

i.1-р үеийн үр удам болон 3-р үеийн үр удмын хооронд хооронд ямар онцлог байгааг илрүүлнэ үү.

ii. Тухайн нутгийн газрын хөрс шаргал өнгөтэй. Өвс тачир болсон тохиолдолд хулганууд ямар өнгөтэй болох вэ? [1]

iii. Хулгана ивээх өнгөтэй болдог шалтгаанаас 2-г тоочно уу.

Дээрх даалгаврын оноо : 6
Оноо: 1

Газарзүйн зураг бүхэнд гажилт гардаг ба алдаа багатай хэмжилт хийхийн тулд зургийн гажилтын төрлийг ялган таних хэрэгтэй. Энэ зурагт ямар хэмжилт хийхэд алдаа багатай байх вэ?

  • A. Талбайн хэмжилт    

  • B. Өнцгийн хэмжилт

  • C. Уртын хэмжилт

  • D. Хэлбэр, хэмжээ

Оноо: 1

Газарзүйн зургийн голдож, зэргэдийн шугамууд хэрхэн зурагдсаныг ажиглан тусгагийн гажилтын төрлийг тодорхойлно уу?

  • A. Тэнцүү өнцөгт азимут тусгаг

  • B. Тэнцүү зайт конус тусгаг

  • C. Тэнцүү талбайт цилиндр тусгаг

  • D. Тэнцүү зайт азимут тусгаг

Оноо: 1

Бүх гарагууд цагийн зүүний эсрэг чиглэлд нарыг тойрон эргэх ба мөн тэр чиглэлдээ тэнхлэгээ эргэдэг бол Сугар, Тэнгэрийн ван гарагууд эсрэг чиглэлд тэнхлэгээ эргэнэ. Эдгээр гарагуудад нар мандах ба жаргах зүгийг сонгоно уу?

  • А. Зүүнээс баруун

  • B. Баруунаас зүүн

  • C. Хойноос өмнө 

  • D.  Өмнөөс хойд

Оноо: 1

Нарны аймгийн гарагууд нь өөр өөрийн гэсэн онцлог шинжтэй. Гарагуудын онцлог шинжийн талаар алдаатай бичсэн ойлголтыг сонгоно уу?

  • А. Сугар, Ангараг гарагууд нь дэлхийтэй төст гарагууд юм.

  • B. Бархасбадь, Санчир гарагууд нь хэмжээгээрээ хамгийн том

  • C.Аварга том гарагууд жижиг гарагтай харьцуулахад тэнхлэгээ богино хугацаанд эргэдэг.

  • D.Буд, Сугар гарагуудад жил хамгийн урт үргэлжилдэг

Оноо: 1

Нарны эгц тусгал А байрлалд орших үед Антарктидад ямар улирал болох вэ?

  • A. Зун                                                                  

  • B. Намар

  • C.Өвөл

  • D. Хавар

Оноо: 1

Нар мэлхийн зам дээр эгц тусаж байх үед ө.ө 66.50-ийн өргөрөгт нар ямар өнцгөөр тусах вэ?

  • А. 00

  • B.  23.50

  • C. 66.50

  • D. 900

Оноо: 1

Нэр томьёог зөв харгалзуулна уу?

  1. Газрын давхарга А. 2900км зузаантай. Чичирхийллийн долгионы хурд8-14км/сек хүрнэ. Чулуулгууд ерөнхийдөө хайлмаг байдалтай байна.
  2. Манти Б. Мантийн дээд хэсэгт 70-700км-ийн хооронд оршихУян налархай давхарга. Тектоникийн процесст голнөлөө үзүүлнэ.
  3. Цөм В. Дэлхийн гадна талын хатуу бүрхэвч. Нягт багатай, Хатуу чулуулгаас тогтоно.
  4. Астеносфер Г. 3460км-ийн дундаж зузаантай. Гадаад ба дотоодгэсэн үелэлүүд ялгарна. Температур, даралт, нягтхамгийн их байна.

  • А. 1А2Г3Б4В

  • B. 1В2А3Г4Б 

  • C. 1Б2Г3В4А 

  • D. 1Г2В3А4Б

Оноо: 1

Газрын давхаргаас доош 2900км зузаан, нягт ихтэй. Энэ давхаргад чичирхийллийн долгионы хурд 8-14км/сек хүрнэ. Физик шинжээр нь дээд ба доод гэж ангилна. Энэ ямар давхарга вэ?

  • А. Астеносфер

  • B.  Газрын давхарга

  • C.  Цөм   

  • D.  Манти

Нийт: 16693